“芯-屏-器/气-合”——多功能化聚酰亚胺材料的核心技术突破、 性能优化及应用场景探索
胡锦宏 , 蔡铭威 , 甘一乐 , 张扬 , 施海南 , 闵永刚
高等学校化学学报 ›› 2026, Vol. 47 ›› Issue (01) : 53 -70.
“芯-屏-器/气-合”——多功能化聚酰亚胺材料的核心技术突破、 性能优化及应用场景探索
“IC-Display-Device/Gas separation-Composite”—Breakthroughs in Core Technologies, Performance Optimization, and Application Exploration of Multifunctional Polyimide Materials
聚酰亚胺作为高性能聚合物的关键代表, 以其卓越的耐热性、 优异的力学性能及突出的介电特性, 在集成电路、 新能源、 航空航天等国家战略新兴领域中扮演着不可替代的角色. 然而, 面对柔性电子、 高效能源转换及“双碳”战略等前沿领域的快速发展, 传统聚酰亚胺材料在介电、 柔性、 功能集成及热管理等方面仍存在显著瓶颈. 基于此, 本文综合评述了本课题组围绕“芯-屏-器/气-合” 5个关键维度所取得的多功能聚酰亚胺的创新研究成果. 在“芯”层面, 发展了具有超低介电常数与高强度的材料体系, 服务于高端芯片封装; 在“屏”层面, 研制出高透光、 耐折曲的柔性薄膜, 满足柔性显示需求; 在“器/气”层面, 一方面拓展了其在能源器件与航空航天热管理中的应用, 另一方面通过结构设计显著提升了气体分离性能, 服务于“双碳”目标; 在“合”层面, 通过构建多维导热网络, 实现了复合材料热管理能力的突破. 本文不仅展示了聚酰亚胺巨大的功能可塑性, 也为解决相关科技领域的关键材料挑战提供了重要的理论与技术支撑.
As a key representative of high-performance polymers, polyimide plays an irreplaceable role in strategic emerging fields such as integrated circuits, new energy, and aerospace, owing to its exceptional thermal resistance, outstanding mechanical properties, and remarkable dielectric characteristics. However, with the rapid development of cutting-edge areas such as flexible electronics, efficient energy conversion, and the “dual-carbon” strategy, traditional polyimide materials still face significant challenges in terms of dielectric properties, flexibility, functional integration, and thermal management. In response, this paper systematically reviews the innovative research achievements in multifunctional polyimides, focusing on five key dimensions: “IC, display, device/gas separation, composite.” Specifically, at the “IC” level, material systems with ultra-low dielectric constants and high strength have been developed for advanced chip packaging. At the “dsiplay” level, highly transparent and flexible films with excellent folding endurance have been fabricated to meet the demands of flexible displays. In the “device/gas separation” dimension, applications in energy devices and aerospace thermal management have been expanded, while structural designs have significantly enhanced gas separation performance, contributing to the “dual-carbon” goals. At the “composite” level, breakthroughs in thermal management capabilities of composites have been achieved by constructing multi-dimensional thermal conduction networks. This study not only demonstrates the considerable functional plasticity of polyimides but also provides important theoretical and technical support for addressing key material challenges in related scientific and technological fields.
聚酰亚胺 / 高频低介电 / 薄膜 / 气体分离 / 热管理
Polyimide / High frequency with low dielectric constant / Film / Gas separation / Thermal management
闵永刚教授在此特别鸣谢汤心颐先生等于1986年在本人撰写毕业论文期间给予的悉心指导, 以及安排高分子固化理论的验证实验, 使得论文得以顺利发表, 并获得“吉林大学青春大奖赛一等奖”; 在1986~1990年期间, 汤心颐先生在北京化纤工学院指导了包括本人在内的6位研究生的科研工作, 不厌其烦地解答我们的科研问题, 为我们的未来规划了蓝图, 并推荐我到美国宾夕法尼亚大学留学和进入Alan G. MacDiarmid教授(2000年诺贝尔奖得主)课题组. 1994年, 在我与MacDiarmid教授回国进行学术交流期间, 汤心颐先生亲自为MacDiarmid教授安排了国内行程以及相应的学术交流活动, 随后推荐了MacDiarmid教授担任吉林大学的荣誉教授, 并在MacDiarmid教授荣获诺贝尔奖后, 在吉林大学成立了我国高校第一个以诺贝尔奖获得者名字命名的实验室——麦克德尔米德实验室, 在全国乃至全世界产生了极大的反响. 值此汤心颐先生诞辰百年之际, 特撰此稿, 以感谢汤先生多年来的培育和教导 之恩!
| [1] |
Luo J. R., Liu Y. D., Liu H., Chen W. P., Cui T. T., Xiao L., Min Y., Materials, 2022, 15, 8014 |
| [2] |
Chen Y., Liu Y., Min Y., Materials, 2022, 15, 2755 |
| [3] |
Wu J., Zhang S., Cai M., Li Q., Wang Z., Lu X., Min Y., High Perform. Polym., 2023, 35, 1026 |
| [4] |
Chen Y., Liu Y., Min Y., Polymers, 2023, 15, 1256 |
| [5] |
Tan W. Y., Jian L. F., Chen W. P., Zhang Y. W., Lu X. C., Huang W. J., Zhang J. S., Wu J. W., Feng J. L., Liu Y. D., Cui T. T., Min Y. G., Chin. J. Polym. Sci., 2023, 41, 288 |
| [6] |
Jian L. F., Lu Z. Y., Tan W. Y., Min Y. G., Mod. Plast. Process. Appl., 2024, 36, 17 |
| [7] |
简凌锋, 卢治宇, 谭婉怡, 闵永刚. 现代塑料加工应用, 2024, 36, 17 |
| [8] |
Lu X. C., Yu W. T., Weng M. M., Liu Y. D., Zhang J. S., Fang J. Y., Min Y. G., Insul. Mater., 2021, 54, 11 |
| [9] |
卢小闯, 余文涛, 翁梦蔓, 刘屹东, 张继升, 方基永, 闵永刚. 绝缘材料, 2021, 54, 11 |
| [10] |
Lu J., Zhang J., Liu H., Chen W., Luo J., Wang Z., Cui T., Min Y., Liu Y., High Perform. Polym., 2023, 35, 936 |
| [11] |
Huang X. W., Liao S. Y., Liu Y. D., Rao Q. S., Peng X. K., Min Y. G., Electrochimica Acta, 2021, 389, 138747 |
| [12] |
Hu J. Q., Li Y. Z., Liao S. Y., Huang X. W., Chen Y. Z., Peng X. K., Yang Y. B., Min Y. G., ACS Appl. Energy Mater., 2021, 4, 9721 |
| [13] |
Song T., Min Y., J. Appl. Polym. Sci., 2024, 141, e55721 |
| [14] |
Liu C. S., Hu J. Q., Mao T. T., Liao S. Y., Feng R. M., Liu Y. D., Min Y. G., Chin. J. Polym. Sci., 2024, 42, 521 |
| [15] |
Huang J., Su J., Weng M., Xiong L., Wang P., Liu Y., Lin X., Min Y., Sol. Energy Mater. Sol. Cells, 2022, 245, 111872 |
| [16] |
Cao Y., Zhao Z., Zeng X., Teng J., Huang J., Min Y., Adv. Compos. Hybrid Mater., 2025, 8, 104 |
| [17] |
Yu W., Lin J., Cao Y., Fang J., Wang Z., Huang J., Min Y., RSC Adv., 2024, 14, 16971 |
| [18] |
Cao Y., Zeng X., Su J., Yu W., Zhang H., Abdou S. N., Ibrahim M. M., Fallatah A. M., Zhang J., Amangeldi N., Algadi H., Ainur Y., Toktarbay Z., Huang J., Min Y., Guo Z., Carbon, 2025, 242, 120427 |
| [19] |
Wang Z., Min Y., Fang J., Yu W., Huang W., Lu X., Wang B., RSC Adv., 2023, 13, 7055 |
| [20] |
Yu W., Lin J., Zhao Z., Fang J., Wang Z., Huang J., Min Y., RSC Adv., 2024, 14, 9716 |
| [21] |
Huang J., Zeng X., Yu W., Zhang H., Min Y., Diam. Relat. Mater., 2025, 152, 111968 |
| [22] |
Ji W., Li K., Min Y. G., Shi W., Li J., Ma X., J. Membr. Sci., 2021, 623, 119091 |
| [23] |
Cai M., Chen J., Liu H., Sun L., Wu J., Han Z., Chen Z., Cui T., Zhang S., Ma X., Min Y., Sep. Purif. Technol., 2024, 341, 126945 |
| [24] |
Zhang S., Xu Z., Weng Y., Cai M., Wang Y., Zhu W., Min Y., Ma X., J. Membr. Sci., 2023, 672, 121464 |
| [25] |
Cai M., Liu H., Chen J., Wu J., Han Z., Chen Z., Zhang S., Min Y., Microporous Mesoporous Mater., 2024, 365, 112889 |
| [26] |
Cai M., Liang H., Liang F., Tao M., Sun L., Ma X., Zhang S., Min Y., Angew. Chem. Int. Ed., 2025, 64, e202509756 |
| [27] |
Zhang S., Lu X., Cai M., Wang Z., Han Z., Chen Z., Liu R., Li K., Min Y., Polymers, 2022, 14, 5391 |
| [28] |
Cai M., Liu H., Chen J., Sun L., Wu J., Chen Z., Han Z., Cui T., Zhang S., Min Y., Ma X., Sep. Purif. Technol., 2024, 335, 126163 |
| [29] |
Luo X. L., Wu J. H., Liu J., Wang Z. Q., Min Y. G., Liu Y. D., Funct. Mater., 2023, 54, 7145 |
| [30] |
罗旭良, 吴嘉豪, 刘靖, 王子青, 闵永刚, 刘屹东. 功能材料, 2023, 54, 7145 |
| [31] |
Weng M. M., Yu W. T., Lu X. C., Li Q. L., Liu J., Liu Y. D., Min Y. G., Insul. Mater., 2021, 54(4), 1 |
| [32] |
翁梦蔓, 余文涛, 卢小闯, 李清玲, 刘佳, 刘屹东, 闵永刚. 绝缘材料, 2021, 54(4), 1 |
| [33] |
Weng M. M., Zhao X. J., Luo X. L., Min Y. G., Polym. Bull., 2023, 36, 1090 |
| [34] |
翁梦蔓, 赵晓君, 罗旭良, 闵永刚. 高分子通报, 2023, 36, 1090 |
| [35] |
Luo X., Huang J., Wang X., Weng M., Cao Y., Min Y., Chem. Commun., 2023, 59, 13321 |
| [36] |
Weng M., Luo X., Jian L., Liang J., Hu J., Liu Y., Zhang J., Feng X., Min Y., Appl. Surf. Sci., 2022, 578, 152029 |
| [37] |
Liaw D. J., Wang K. L., Huang Y. C., Lee K. R., Lai J. Y., Ha C. S., Prog. Polym. Sci., 2012, 37, 907 |
| [38] |
Viehbeck A., Goldberg M. J., Kovac C. A., J. Electrochem. Soc., 1990, 137, 1460 |
| [39] |
Rothman L. B., J. Electrochem. Soc., 1980, 127, 2216 |
| [40] |
Muruganand S., Narayandass S. K., Mangalaraj D., Vijayan T. M., Polym. Int., 2001, 50, 1089 |
| [41] |
Chen S. T., MRS Online Proc. Libr. OPL, 1995, 381, 141 |
| [42] |
Ohya H., Kudryavsev V. V., Semenova S. I., Polyimide Membranes: Applications, Fabrications and Properties, Routledge, London, 2022 |
| [43] |
Dixit B. C., Dixit R. B., Desai D. J., Int. J. Polym. Mater., 2009, 58(4), 229 |
| [44] |
Jeon J. Y., Tak T. M., J. Appl. Polym. Sci., 1996, 61, 371 |
| [45] |
Dong J., Yin C., Luo W., Zhang Q., J. Mater. Sci., 2013, 48, 7594 |
| [46] |
Chen T. A., Jen A. K. Y., Cai Y., Macromolecules, 1996, 29, 535 |
| [47] |
Fang B., Pan K., Meng Q., Cao B., Polym. Int., 2012, 61, 111 |
| [48] |
Rensch T., Fabig S., Grätz S., Borchardt L., ChemSusChem, 2022, 15, e202101975 |
| [49] |
Xu Z., Croft Z. L., Guo D., Cao K., Liu G., J. Polym. Sci., 2021, 59, 943 |
| [50] |
Bell V. L., Stump B. L., Gager H., J. Polym. Sci. Polym. Chem. Ed., 1976, 14, 2275 |
| [51] |
Sezer Hicyilmaz A., Celik Bedeloglu A., SN Appl. Sci., 2021, 3, 363 |
| [52] |
Kreuz J. A., Edman J. R., Adv. Mater., 1998, 10, 1229 |
| [53] |
Peng X. K., Huang X. W., Liu R. T., Zhang Y. W., Zhang S. Y., Huang J. T., Min Y. G., Mater. Rev., 2022, 36, 184 |
| [54] |
朋小康, 黄兴文, 刘荣涛, 张永文, 张诗洋, 黄锦涛, 闵永刚. 材料导报, 2022, 36, 184 |
| [55] |
Liu H., Liu Y. D., Chen W. P., Cui T. T., Min Y. G., Chem. Bull., 2024, 87, 605 |
| [56] |
刘恒, 刘屹东, 陈伟鹏, 崔婷婷, 闵永刚. 化学通报, 2024, 87, 605 |
| [57] |
Meador M. A. B., McMillon E., Sandberg A., Barrios E., Wilmoth N. G., Mueller C. H., Miranda F. A., ACS Appl. Mater. Interfaces, 2014, 6, 6062 |
| [58] |
Zhang D., Li L., Wang Y., Zhang C., Teng C., J. Sol⁃Gel Sci. Technol., 2023, 108, 1 |
| [59] |
Liu C. S., Chen Y. W., Cao J. R., Liu J., Ma X. H., Liu Y. D., Min Y. G., Insul. Mater., 2021, 54(2), 1 |
| [60] |
刘存生, 陈钰玮, 曹景茹, 刘佳, 马小华, 刘屹东, 闵永刚. 绝缘材料, 2021, 54(2), 1 |
| [61] |
Du Q., Chen W., Guo H., Wang Z., Zhao L., Zhu Y., Tan W., Min Y., Liu Y., J. Polym. Sci., 2024, 62, 3066 |
| [62] |
Liu Y., Chen W., Liu H., Luo J., Zhao L., Zhang J., Wang H., Wu J. W., Feng J. L., Zhu Y., Tan W. Y., Cui T., Min Y., Polym. Degrad. Stab., 2023, 209, 110264 |
| [63] |
Wang Q., Huang F., Cornelius C. J., Fan Y., J. Membr. Sci., 2021, 621, 118785 |
| [64] |
Hou M., Qi W., Li L., Xu R., Xue J., Zhang Y., Song C., Wang T., J. Membr. Sci., 2021, 635, 119541 |
| [65] |
Chen S., Wahiduzzaman M., Ji T., Liu Y., Li Y., Wang C., Sun Y., He G., Maurin G., Wang S., Liu Y., Angew. Chem., 2025, 137, e202413701 |
| [66] |
Liu L., Li Q., Sun L., Riaz A., Li J., Wang Y., Pinnau I., Ma X., J. Membr. Sci., 2025, 717, 123647 |
| [67] |
Lei L., Pan F., Lindbråthen A., Zhang X., Hillestad M., Nie Y., Bai L., He X., Guiver M. D., Nat. Commun., 2021, 12, 268 |
| [68] |
Hu L., Lee W. I., Roy S., Subramanian A., Kisslinger K., Zhu L., Fan S., Hwang S., Bui V. T., Tran T., Zhang G., Ding Y., Ajayan P. M., Nam C. Y., Lin H., Nat. Commun., 2024, 15, 5688 |
| [69] |
Zhang C., Koros W. J., Adv. Mater., 2017, 29, 1701631 |
| [70] |
Cai M. W., Wang Z., Lu X. C., Wu J. H., Zhang S. Y., Min Y. G., Chem. Bull., 2023, 86, 153 |
| [71] |
蔡铭威, 王知, 卢小闯, 吴嘉豪, 张诗洋, 闵永刚. 化学通报, 2023, 86, 153 |
| [72] |
Zhang S. Y., Ye B., Zhao W. T., Min Y. G., Contemp. Chem. Res., 2022, (19), 17—20 |
| [73] |
张诗洋, 叶彬, 赵文通, 闵永刚. 当代化工研究, 2022, (19), 17—20 |
| [74] |
Wang Z., Zhang S. Y., Cai M. W., Lu X. C., Liu Y. D., Min Y. G., Chem. Bull., 2023, 86, 270 |
| [75] |
王知, 张诗洋, 蔡铭威, 卢小闯, 刘屹东, 闵永刚. 化学通报, 2023, 86, 270 |
| [76] |
Cai M. W., Wang Z., Lu X. C., Zhuang J. W., Wu J. H., Zhang S. Y., Min Y. G., Chem. Ind. Eng. Prog., 2023, 42, 5232 |
| [77] |
蔡铭威, 王知, 卢小闯, 庄俊伟, 吴嘉豪, 张诗洋, 闵永刚. 化工进展, 2023, 42, 5232 |
| [78] |
Zhao X. J., Luo X. L., Weng M. M., Min Y. G., Funct. Mater., 2023, 54, 12018 |
| [79] |
赵晓君, 罗旭良, 翁梦蔓, 闵永刚. 功能材料, 2023, 54, 12018 |
| [80] |
Ha H. W., Choudhury A., Kamal T., Kim D. H., Park S. Y., ACS Appl. Mater. Interfaces, 2012, 4, 4623 |
| [81] |
Huang J., Lv H., Zhao X., Lee J. M., Min Y., J. Appl. Polym. Sci., 2025, 142, e56879 |
国家重点研发计划项目(2020YFB0408100)
广东省引进创新创业项目(2016ZT06C412)
东莞市重点领域研发项目(20231200300192)
增城区创业领军团队项目(202101005)
/
| 〈 |
|
〉 |