螺旋聚苯乙炔衍生物圆偏振发光材料的构象调控、 自组装与功能化
Circularly Polarized Light Materials Based on Helical Poly(phenylacetylene) Derivatives: Conformational Regulation, Self-Assembly and Functionalization
圆偏振发光(CPL)材料在三维显示、 信息存储与手性传感等领域具有巨大潜力. 螺旋聚苯乙炔衍生物具有螺旋结构动态可调、 侧基易于功能化等特点, 是构筑智能CPL材料的理想体系; 其螺旋构象的精准调控及有序自组装是实现高性能CPL与功能集成的关键. 本文综合评述了螺旋聚(3,5-二取代苯乙炔)体系的研究进展, 重点阐述其通过分子内相互作用调控螺旋构象并实现圆偏振发光可逆转换的机制, 总结了该类聚合物通过自组装形成液晶相及二维纳米结构等超分子策略, 从而实现圆偏振发光信号放大的有效途径. 这些工作为实现从螺旋聚合物到宏观手性光功能材料的可控构筑提供了重要的方法与思路. 本文还介绍了聚(3,5-二取代苯乙炔)的CPL在手性识别检测和力致荧光变色等功能材料中的应用. 最后, 总结了当前该类材料在侧基功能拓展、 固态器件制备及性能综合优化等领域面临的挑战, 并对未来发展方向进行了展望.
Circularly polarized luminescence(CPL) materials exhibit significant potential in applications such as three-dimensional displays, information storage, and chiral sensing. Helical polyphenylacetylene derivatives, featuring dynamically tunable helical structures and readily functionaliz able side chains, constitute an ideal platform for the construction of smart CPL materials. Precise control over their helical conformations and ordered self-assembly is essential for achieving high-performance CPL and functional integration. This article reviews the research progress of helical poly(3,5-disubstituted phenylacetylene) systems, with a particular emphasis on the mechanisms by which intramolecular interactions regulate helical conformations and enable reversible switching of circularly polarized luminescence. It further summarizes effective supramolecular strategies for CPL signal amplification, including self-assembly into liquid crystalline phases and two-dimensional nanostructures. These studies provide important methods and insights for establishing controllable construction routes from helical polymers to macroscopic chiral photonic functional materials. In addition, the applications of CPL-active poly(3,5-disubstituted phenylacetylene)s in functional materials, such as chiral recognition and detection as well as mechanochromic fluorescence, are introduced. Finally, this article summarizes the challenges currently faced by this class of materials in terms of side-chain functional expansion, solid-state device fabrication, and comprehensive performance optimization, and offers perspectives on future development directions.
| [1] |
Zhou Y., Wang Y., Song Y., Zhao S., Zhang M., Li G., Guo Q., Tong Z., Li Z., Jin S., Yao H. B., Zhu M., Zhuang T., Nat. Commun., 2024, 15(1), 251 |
| [2] |
Shi Y., Han J., Li C., Zhao T., Jin X., Duan P., Nat. Commun., 2023, 14(1), 6123 |
| [3] |
Han J., Guo S., Lu H., Liu S., Zhao Q., Huang W., Adv. Opt. Mater., 2018, 6(17), 1800538 |
| [4] |
Zhang Y., Yu S., Han B., Zhou Y., Zhang X., Gao X., Tang Z., Matter, 2022, 5(3), 837—875 |
| [5] |
Gong Z. L., Zhu X., Zhou Z., Zhang S., Dong Y., Zhao B., Zhang Y. P., Deng J., Cheng Y., Zheng Y. X., Zang S. Q., Kuang H., Duan P., Yuan M., Chen C. F., Zhao Y., Zhong Y. W., Tang B., Liu M., Sci. China Chem., 2021, 64 |
| [6] |
Xu L. R., Wang J. Y., Huang J. T., He Q. Y., Lu S. L., Feng D. C., Ma Z. T., Yuan Z. K., Yang Y. Z., Chen X. D., Chin. J. Polym. Sci., 2025, 43(11), 2118—2127 |
| [7] |
Zhang R., Song L., Yin W., Zhao B., Deng J., Sci. China Chem., 2025, 68(7), 3247—3259 |
| [8] |
Shi L., Tian F., Wang S., Sci. China Chem., 2025, 68(8), 3429—3448 |
| [9] |
Li W. J., Gu Q., Wang X. Q., Zhang D. Y., Wang Y. T., He X., Wang W., Yang H. B., Angew. Chem. Int. Ed., 2021, 60(17), 9507—9515 |
| [10] |
Zhao T., Han J., Jin X., Liu Y., Liu M., Duan P., Angew. Chem., 2019, 131(15), 5032—5036 |
| [11] |
Jiang J., Ma F., Dong R., Zhang S., Zhang Z., Tan H., Cai X., Qiu Z., Xiong Y., Han W., Zhao Z., Tang B. Z., J. Am. Chem. Soc., 2023, 145(50), 27282—27294 |
| [12] |
Liao P., Zang S., Wu T., Jin H., Wang W., Huang J., Tang B. Z., Yan Y., Nat. Commun., 2021, 12(1), 5496 |
| [13] |
Lin F., Zhang X., Zhao J., Shi S., Liu D., Wang K., Geng Z., Song F., Li F., Tang B. Z., Angew. Chem. Int. Ed., 2026, 65(2), e15768 |
| [14] |
Ma J. L., Peng Q., Zhao C. H., Chemistry⁃A European Journal, 2019, 25(68), 15441—15454 |
| [15] |
Zhao T., Han J., Duan P., Liu M., Acc. Chem. Res., 2020, 53(7), 1279—1292 |
| [16] |
Yang S., Zhang S., Hu F., Han J., Li F., Coord. Chem. Rev., 2023, 485, 215116 |
| [17] |
Watanabe K., Akagi K., Sci. Technol. Adv. Mater., 2014, 15(4), 044203 |
| [18] |
Yu S. H., Wang L., Zhang M. C., Li H. K., Chin. J. Polym. Sci., 2025, 43(9), 1496—1504 |
| [19] |
Zou H., Wu Q. L., Zhou L., Hou X. H., Liu N., Wu Z. Q., Chin. J. Polym. Sci., 2021, 39(12), 1521—1527 |
| [20] |
Wang D., Hu D., Xue P., Yang W., Lai J., Wang Y., Shi J., Ma L., Ding K., Cai Y. P., Zhang Y., Li F., Zheng Q., Sci. China Chem., 2025, 68(6), 2660—2670 |
| [21] |
Yashima E., Maeda K., Iida H., Furusho Y., Nagai K., Chem. Rev., 2009, 109(11), 6102—6211 |
| [22] |
Cheuk K. K. L., Lam J. W. Y., Chen J., Lai L. M., Tang B. Z., Macromolecules, 2003, 36(16), 5947—5959 |
| [23] |
Shi G., Wang S., Guan X., Zhang J., Wan X., Chem. Commun., 2018, 54(85), 12081—12084 |
| [24] |
Maeda K., Mochizuki H., Watanabe M., Yashima E., J. Am. Chem. Soc., 2006, 128(23), 7639—7650 |
| [25] |
Li S., Liu K., Kuang G., Masuda T., Zhang A., Macromolecules, 2014, 47(10), 3288—3296 |
| [26] |
Louzao I., Seco J. M., Quiñoá E., Riguera R., Angew. Chem. Int. Ed., 2010, 49(8), 1430—1433 |
| [27] |
Freire F., Seco J. M., Quiñoá E., Riguera R., Angew. Chem. Int. Ed., 2011, 50(49), 11692—11696 |
| [28] |
Sakai R., Sakai N., Satoh T., Li W., Zhang A., Kakuchi T., Macromolecules, 2011, 44(11), 4249—4257 |
| [29] |
Wang S., Feng X., Zhao Z., Zhang J., Wan X., Macromolecules, 2016, 49(22), 8407—8417 |
| [30] |
Zhao Z., Wang S., Ye X., Zhang J., Wan X., ACS Macro Lett., 2017, 6(3), 205—209 |
| [31] |
Freire F., Quiñoá E., Riguera R., Chem. Commun., 2017, 53(3), 481—492 |
| [32] |
Sun Z. Z., Zhang Y. N., Qiu H. Y., Lu X. T., Ren L. X., Shen L. F., Li W., Zhang A., Chin. J. Polym. Sci., 2023, 41(10), 1543—1554 |
| [33] |
Wang S., Zhang J., Wan X., Acta Polymerica Sinica, 2021, 52(08), 898—911 |
| [34] |
汪胜, 张洁, 宛新华. 高分子学报, 2021, 52(08), 898—911 |
| [35] |
San Jose B. A., Matsushita S., Moroishi Y., Akagi K., Macromolecules, 2011, 44(16), 6288—6302 |
| [36] |
Zhao B., Pan K., Deng J., Macromolecules, 2018, 51(18), 7104—7111 |
| [37] |
Wang S., Feng X., Zhao Z., Zhang J., Wan X., Macromolecules, 2016, 49(22), 8407—8417 |
| [38] |
Wang S., Feng X., Zhang J., Yu P., Guo Z., Li Z., Wan X., Macromolecules, 2017, 50(9), 3489—3499 |
| [39] |
Wang S., Chen J., Feng X., Shi G., Zhang J., Wan X., Macromolecules, 2017, 50(12), 4610—4615 |
| [40] |
Wang S., Shi G., Guan X., Zhang J., Wan X., Macromolecules, 2018, 51(4), 1251—1259 |
| [41] |
Wang S., Tan J., Guan X., Chen J., Zhang J., Wan X., Eur. Polym. J., 2019, 118, 312—319 |
| [42] |
Chen J., Cai S., Wang R., Wang S., Zhang J., Wan X., Macromolecules, 2020, 53(5), 1638—1644 |
| [43] |
Wang S., Feng X., Zhang J., Wan X., Chin. J. Chem., 2020, 38(6), 570—576 |
| [44] |
Wang S., Cai S. L., Zhang J., Wan X. H., Chin. J. Polym. Sci., 2020, 38(7), 685—695 |
| [45] |
Cai S., Chen J., Wang S., Zhang J., Wan X., Angew. Chem., 2021, 133(17), 9772—9778 |
| [46] |
Guan X., Wang S., Shi G., Zhang J., Wan X., Macromolecules, 2021, 54(10), 4592—4600 |
| [47] |
Wang S., Hu D., Guan X., Cai S., Shi G., Shuai Z., Zhang J., Peng Q., Wan X., Angew. Chem. Int. Ed., 2021, 60(40), 21918—21926 |
| [48] |
Wang S., Xie S., Zeng H., Du H., Zhang J., Wan X., Angew. Chem. Int. Ed., 2022, 61(23), e202202268 |
| [49] |
Wang S., Sun X., Zeng H., Xie S., Zhang J., Wan X., Macromolecules, 2025, 58(3), 1235—1244 |
| [50] |
Wang S., Sun X., Zeng H., Zhang J., Wan X., Chem.⁃Eur. J., 2023, 29(42), e202301080 |
| [51] |
Chen W., Ma K., Duan P., Ouyang G., Zhu X., Zhang L., Liu M., Nanoscale, 2020, 12(38), 19497—19515 |
| [52] |
Sang Y., Han J., Zhao T., Duan P., Liu M., Adv. Mater., 2020, 32(41), 1900110 |
| [53] |
Elsabahy M., Heo G. S., Lim S. M., Sun G., Wooley K. L., Chem. Rev., 2015, 115(19), 10967—11011 |
| [54] |
Tanner P., Baumann P., Enea R., Onaca O., Palivan C., Meier W., Acc. Chem. Res., 2011, 44(10), 1039—1049 |
| [55] |
Kim H. C., Park S. M., Hinsberg W. D., Chem. Rev., 2010, 110(1), 146—177 |
| [56] |
San Jose B. A., Matsushita S., Akagi K., J. Am. Chem. Soc., 2012, 134(48), 19795—19807 |
| [57] |
Ma J., Fang C., Chen C., Jin L., Wang J., Wang S., Tang J., Li D., ACS Nano, 2019, 13(3), 3659—3665 |
| [58] |
Wang X., Han X., Cheng C., Kang X., Liu Y., Cui Y., J. Am. Chem. Soc., 2022, 144(16), 7366—7373 |
| [59] |
Liu Y., Liu L., Chen X., Liu Y., Han Y., Cui Y., J. Am. Chem. Soc., 2021, 143(9), 3509—3518 |
| [60] |
Sun B., Kim Y., Wang Y., Wang H., Kim J., Liu X., Lee M., Nat. Mater., 2018, 17(7), 599—604 |
| [61] |
Cai S., Chen J., Wang S., Zhang J., Wan X., Angew. Chem., 2021, 133(17), 9772—9778 |
| [62] |
Cai S., Huang Y., Xie S., Wang S., Guan Y., Wan X., Zhang J., Angew. Chem. Int. Ed., 2022, 61(52), e202214293 |
| [63] |
Huang Y., Kang S., Cai S., Zhang Z., Yu P., Sun X., Wan X., Zhang J., J. Am. Chem. Soc., 2025, 147(44), 40849—40858 |
| [64] |
Yu P., Zhao W., Huang Y., Zeng H., Wan X., Zhang J., J. Mater. Chem. C, 2025, 13(15), 7502—7508 |
| [65] |
Yan D., Ma Y., Wang H., Jia W., Niu X., Wang H., Zou W., Wang L., Green Chem., 2025, 27(25), 7564—7574 |
| [66] |
Davis D. A., Hamilton A., Yang J., Cremar L. D., Van Gough D., Potisek S. L., Ong M. T., Braun P. V., Martínez T. J., White S. R., Moore J. S., Sottos N. R., Nat., 2009, 459(7243), 68—72 |
| [67] |
Liu C., Xiao G., Yang M., Zou B., Zhang Z. L., Pang D. W., Angew. Chem. Int. Ed., 2018, 57(7), 1893—1897 |
| [68] |
Caruso M. M., Davis D. A., Shen Q., Odom S. A., Sottos N. R., White S. R., Moore J. S., Chem. Rev., 2009, 109(11), 5755—5798 |
| [69] |
Cao B. H., Chen W., Wei W. Y., Chen Y. L., Yuan Y., Chin. J. Polym. Sci., 2021, 39(11), 1403—1411 |
| [70] |
Kiebala D. J., Style R., Vanhecke D., Calvino C., Weder C., Schrettl S., Adv. Funct. Mater., 2023, 33(50), 2304938 |
| [71] |
Yamakado T., Saito S., J. Am. Chem. Soc., 2022, 144(6), 2804—2815 |
| [72] |
Kang S. M., Chen M. X., Li Y., Sun X., Liu Y., Wang S., Zhang J., Wan X., Angew. Chem. Int. Ed., 2025, 64(45), e202513866 |
国家自然科学基金(22375009;92356305;52333008;52273002)
/
| 〈 |
|
〉 |