主客体作用力构建的聚集诱导发光型超分子聚合物的合成与应用研究
潘晶珂 , 齐馨 , 张露露 , 王贝贝 , 吕超
高等学校化学学报 ›› 2026, Vol. 47 ›› Issue (05) : 209 -224.
主客体作用力构建的聚集诱导发光型超分子聚合物的合成与应用研究
Synthesis and Application of Aggregation-induced Emission Supramolecular Polymers Constructed by Host-guest Interaction
主客体化学作为超分子化学的核心领域, 凭借主客体之间动态可逆的非共价相互作用赋予体系独特的刺激响应性, 在智能材料构建中展现出广阔的应用前景. 通过引入AIE荧光团对超分子单体进行功能化改性是赋予超分子聚合物光学传感与生物成像功能的重要方法. 本文综合评述了基于主客体作用力的聚集诱导发光(AIE)活性超分子聚合物的主要合成策略, 阐述了基于5类经典主体大环构筑的组装体系及其应用现状, 并深入探讨了该类聚合物在精准制备、 原位表征及实际应用中所面临的挑战.
As the core field of supramolecular chemistry, host-guest chemistry leverages the dynamic and reversible non-covalent interactions between host and guest molecules to endow systems with unique stimuli-responsiveness, demonstrating potential in the construction of intelligent materials. Incorporating aggregation-induced emission(AIE) fluorophores to functionalize supramolecular monomers serves as a pivotal strategy for equipping supramolecular polymer systems with optical sensing and bioimaging capabilities. In this work, we systematically review the primary synthetic strategies for AIE-active supramolecular polymers driven by host-guest interactions and elaborate on the assembly systems constructed from five categories of classical macrocyclic hosts alongside their current applications. Furthermore, the challenges encountered in the precision preparation, in-situ characterization, and practical implementation of these polymers are discussed in depth.
| [1] |
Guan W. L., Chen J. F., Liu J., Shi B. B., Yao H., Zhang Y. M., Wei T. B., Lin Q., Coord. Chem. Rev., 2024, 507, 215717 |
| [2] |
Lou X. Y., Yang Y. W., Adv. Opt. Mater., 2018, 6, 1800668 |
| [3] |
Chen C., Ni X., Tian H. W., Liu Q., Guo D. S., Ding D., Angew. Chem. Int. Ed., 2020, 59, 10008—10012 |
| [4] |
Bhaumik S. K., Patra Y. S., Banerjee S., Chem. Commun., 2020, 56, 9541—9544 |
| [5] |
He J. X., Zhang Y. M., Hu J. P., Li Y. J., Zhang Q., Qu W. J., Yao H., Wei T. B., Lin Q., Appl. Organomet. Chem., 2020, 34, e5519 |
| [6] |
Bai Z. A., Zhang H. T., Xue R., Lu X. L., Li X. Y., MacSwain W., Zheng W. W., Xu J. Q., Yu Y., Bai Y. L., Aggregate, 2024, 5, e583 |
| [7] |
Li Y. W., Li Q. F., Miao X. R., Qin C. Y., Chu D. K., Cao L. P., Angew. Chem. Int. Ed., 2021, 60, 6744—6751 |
| [8] |
Mavroudakis L., Duncan K. D., Lanekoff I., Anal. Chem., 2022, 94, 2391—2398 |
| [9] |
Higashi T., Taharabaru T., Motoyama K., Carbohydr. Polym., 2024, 337, 122143—122153 |
| [10] |
Lin F. L., Wang S. Y., Binks B. P., Jiang J. Z., Chem. Eng. J., 2025, 505, 159669 |
| [11] |
Li R. Q., Chen W. Z., Yang Y., Li H., Xu F. F., Duan Z. Z., Liang T. X., Wen H. R., Tian W., Polym. Chem., 2020, 11, 5642—5648 |
| [12] |
Kong J., Song S. Q., Huo M., Zhang C., Liu C. H., Liu Y., Nano Today, 2025, 65, 102861 |
| [13] |
Niu J., Yu J., Wu X., Zhang Y. M., Chen Y., Yu Z., Liu Y., Chem. Sci., 2024, 15, 13779—13787 |
| [14] |
Chen J. F., Liu Y. M., Mao D. K., Ma D., Chem. Commun., 2017, 53, 8739—8742 |
| [15] |
Zheng X. L., Lei S. N., Gao Z. K., Dong X. Y., Xiao H. Y., Liu W. M., Tung C. H., Wu L. Z., Wang P. F., Cong H., Chem. Sci., 2023, 14, 3523—3530 |
| [16] |
Yao S. Y., Yue Y. X., Ying A. K., Hu X. Y., Li H. B., Cai K., Guo D. S., Angew. Chem. Int. Ed., 2022, 62, e202213578 |
| [17] |
Song S Q, Zhang H Z, Liu Y. Acc. Chem. Res., 2024, 5, 1109—1120 |
| [18] |
Wu Q., Zhou Z. X., Xu L., Zhong H. C., Xiong B., Ren T. B., Li Z., Yuan L., Zhang X. B., Sci. Adv., 2024, 10, eadp8719 |
| [19] |
Cai C. Y., Wu S. G., Zhang Y. F., Li F. F., Tan Z. J., Dong S. Y., Nat. Commun., 2024, 15, 3929—3938 |
| [20] |
Xu J. Y., Lu P. P., Zhao J., Zhao X., Tian W. J., Ming W. H., Ren L. Q., J. Colloid Interface Sci., 2025, 680, 139—150 |
| [21] |
Xia D. Y., Wang P., Ji X. F., Khashab N. M., Sessler J. L., Huang F. H., Chem. Rev., 2020, 120, 6070—6123 |
| [22] |
Liu A., Yang Y. W., Chem. Commun., 2025, 61, 13827—13840 |
| [23] |
Luo J. D., Xie Z. L., Lam J. W. Y., Cheng L., Tang B. Z., Chen H. Y., Qiu C. F., Kwok H. S., Zhan X. W., Liu Y. Q., Zhu D. B., Chem. Commun., 2001, 1740—1741 |
| [24] |
Wu Q., Zhou Z. X., Xu L., Zhong H. C., Xiong B., Ren T. B., Li Z., Yuan L., Zhang X. B., Sci. Adv., 2024, 10, 1—17 |
| [25] |
Shen X. Y., Lu K., Ren Y. J., He Z. J., Chen Y. L., Zhou M., ACS Appl. Polym. Mater., 2024, 6, 6121—6129 |
| [26] |
Yan H. W., He Y. L., Wang D., Han T., Tang B. Z., Aggregate, 2023, 4, e331 |
| [27] |
Hu J. P., Tao S. P., Lin Q., Yao H., Zhang Y. M., Wei T. B., Dyes Pigm., 2024, 227, 112155 |
| [28] |
Song N., Chen D. X., Qiu Y. C., Yang X.Y., Xu B., Tian W. J., Yang Y. W., Chem. Commun., 2014, 50, 8231—8234 |
| [29] |
Zhang M. M., Yin S. C., Zhang J., Zhou Z. X., Saha M. L., Lu C. J., Stang P. J., Proc. Natl. Acad. Sci., 2017, 114, 3044—3049 |
| [30] |
Li Y. F., Lou X. Y., Wang C. Y., Yan W., Jia Y., Lin Q., Yang Y. W., Chin. Chem. Lett., 2022, 34, 107877 |
| [31] |
Zhang Q., Zhang Y. M., Yao H., Wei T. B., Shi B. B., Lin Q., Polym. Chem., 2021, 12, 2001—2008 |
| [32] |
Yao X. K., Huang P., Nie Z. H., Prog. Polym. Sci., 2019, 93, 1—35 |
| [33] |
Guo D. S., Liu Y., Chem. Soc. Rev., 2012, 41, 5907—5921 |
| [34] |
Takahiro K., Tada⁃aki Y., Tomoki O., Acc. Chem. Res., 2018, 51, 1656—1666 |
| [35] |
Zhang R., Yu Z. Y., Zhang H. Y., Liu Y., Chin. Chem. Lett., 2026, 37, 111633 |
| [36] |
Lei Z., Li S., Sun P. A., Chen Y., Zhang X. J., Liu Y., Adv. Sci., 2026, 0, e22017 |
| [37] |
Li G. L., Yang X. Z., Zhu R. X., Liu H., Yu S. S., Xing L. B., Dyes Pigm., 2025, 240, 112860 |
| [38] |
Wang H., Jones L. O., Zhao T., Hwang I., Lynch V. M., Khashab N. M., Schatz G. C., Page Z. A., Sessler J. L., Chem. Sci., 2023, 14, 4120—4125 |
| [39] |
Hao M., Sun G. P., Zuo M. Z., Xu Z. Q., Chen Y., Hu X. Y., Wang L. Y., Angew. Chem. Int. Ed., 2019, 59, 10095—10100 |
| [40] |
Wang H., Tang J., Deng H. T., Tian Y., Lin Z., Cui J. X., Chen J., J. Mater. Chem. C, 2023, 11, 15945—15951 |
| [41] |
Pan J. K., Duan Q. X., Lai Z. Q., Fu Y. Z., Wang B. B., Lu C., Anal. Chem., 2025, 97, 14013—14021 |
| [42] |
Xu S. Q., Zhang X., Nie C. B., Pang Z. F., Xu X. N., Zhao X., Chem. Commun., 2015, 51, 16417—16420 |
| [43] |
Shellaiah M., Sun K. W., Biosensors, 2022, 12, 550—578 |
| [44] |
Lee H., Park H., Ryu D. Y., Jang W. D., Chem. Soc. Rev., 2023, 52, 1947—1974 |
| [45] |
Liu Y. L., Huang Z. H., Liu K., Kelgtermans H., Dehaen W., Wang Z. Q., Zhang X., Polym. Chem., 2014, 5, 53—56 |
| [46] |
Sun N. N., Xiao X., Jiang J. Z., Polym. Chem., 2015, 6, 5015—5020 |
| [47] |
Wang B. B., Liu Y. H., Chen X. Q., Liu X. T., Liu Z. Y., Lu C., Chem. Soc. Rev., 2024, 53, 10189—10215 |
| [48] |
Han W. W., Tian H. L., Qiang T. T., Wang H., Wang P., Chem. Eur. J., 2024, 30, e202303569 |
| [49] |
Duan Z. Z., Xu F. F., Huang X. H., Qian Y. C., Li H., Tian W., Macromol. Rapid Commun., 2021, 43, 2100775 |
| [50] |
Zhou X. L., Zhang H. Z., Liu Y., Chem. Sci., 2024, 15, 18259—18271 |
| [51] |
Liu Z. X., Liu Y., Chem. Soc. Rev., 2022, 51, 4786—4827 |
| [52] |
Hu J. H., Huang Y., Redshaw C., Tao Z., Xiao X., Coord. Chem. Rev., 2023, 489, 215194 |
| [53] |
Yu J., Yu H. J., Niu J., Lei Z., Liu Y., Nano Lett., 2024, 24, 16124—16131 |
| [54] |
Nag R., Rao C. P., Chem. Commun., 2022, 58, 6044—6063 |
| [55] |
Chen Y. Y., Jiang X. M., Gong G. F., Yao H., Zhang Y. M., Wei T. B., Lin Q., Chem. Commun., 2020, 57, 284—301 |
| [56] |
Zhang N., Li Y., Zhang W., Liu Y. L., Pei Y. J., Zhao J., Ning P., Li K., J. Mater. Chem. A, 2025, 13, 11732—11748 |
| [57] |
Rao S. J., Zhang Q., Mei J., Ye X. H., Gao C., Wang Q. C., Qu D. H., Tian H., Chem. Sci., 2017, 8, 6777—6783 |
| [58] |
Gibson H. W., Shen Y. X., Bheda M. C., Gong C., Polymer, 2014, 55, 3202—3211 |
| [59] |
Sheng Y. S., Shen Y. H., Xie Y. T., Tian X. Q., Hu X. Y., Mater. Today Chem., 2025, 48, 103014 |
| [60] |
Xiao T. X., Wang J., Shen Y., Bao C., Li Z. Y., Sun X. Q., Wang L. Y., Chin. Chem. Lett., 2020, 32, 1377—1380 |
| [61] |
Bai W., Wang Z. Y., Tong J. Q., Mei J., Qin A. J., Sun J. Z., Tang B. Z., Chem. Commun., 2015, 51, 1089—1091 |
| [62] |
Wang X. R., Hu J. M., Liu T., Zhang G. Y., Liu S. Y., J. Mater. Chem., 2012, 22, 8622—8628 |
| [63] |
Li H., Duan Z. Z., Yang Y., Xu F. F., Chen M. F., Liang T. X., Bai Y., Li R. Q., Macromolecules, 2020, 53, 4255—4263 |
| [64] |
Liang G. D., Ren F., Gao H. Y., Wu Q., Zhu F. M., Tang B. Z., ACS Sens., 2016, 1, 1272—1278 |
| [65] |
Duan Q. X., Pan J. K., Jia Y. X., Fu Y. Z., Wang B. B., Lu C., Anal. Chem., 2025, 97, 15274—15281 |
| [66] |
Chen X. H., Gao H. Q., Deng Y. Y., Jin Q., Ji J., Ding D., ACS Nano, 2020, 14, 5121—2134 |
| [67] |
Zhao Q., Chen Y., Liu Y., Chin. Chem. Lett., 2018, 29, 84—86 |
| [68] |
Liu J., Sheng J. H., Shao L. H., Zheng Q. Z., Li W. T., Chen X. H., Mao L. Q., Wang M., Angew. Chem. Int. Ed., 2021, 60, 26740—26746 |
| [69] |
Zhang Y., Zhang G. W., Xiao X., Li Q., Tao Z., Coord. Chem. Rev., 2024, 514, 215889 |
| [70] |
Zúñiga Núñez D., Mura F., Mariño Ocampo N., Zúñiga B., Robinson Duggon J., Zamora R. A., Poblete H., Aspée A., Fuentealba D., Dyes Pigm., 2024, 229, 112290 |
| [71] |
Cen R., Liu M., Liu C., Leng Q. H., Ren Q., Tao Z., Xiao X., ACS Mater. Lett., 2024, 6, 1992—1998 |
| [72] |
Sayed M., Maity D. K., Pal H., J. Photochem. Photobiol. A Chem., 2023, 445, 115088 |
| [73] |
Wang Y., Ma C. Q., Li X. L., Dong R. Z., Liu H., Wang R. Z., Yu S. S., Xing L. B., J. Mater. Chem. A, 2023, 11, 2627—2633 |
| [74] |
Wu Y. F., Hua H. J., Wang Q. C., New J. Chem., 2018, 42, 8320—8324 |
| [75] |
Liu M., Cen R., Zhao J., Yu Z. C., Chen L. X., Li Q., Tao Z., Xiao X., Sep. Purif. Technol., 2023, 304, 122342 |
| [76] |
Li Q. F., Zhang P. J., Wang P. X., Yan C. C., Wang K. G., Yang W. N., Dang D. F., Cao L. P., Aggregate, 2024, 6, e676 |
| [77] |
Wang W. Z., Yang T. Y., Shen L., Cui Z. Y., Qu H. Y., Li Z. T., Zhang M., Yu S. B., Wu G. L., Li F., Adv. Mater., 2025, 38, e13006 |
| [78] |
Bai H. T., Liu Z. Y., Zhang T. F., Du J., Zhou C. C., He W., Chau J. H. C., Kwok R. T. K., Lam J. W. Y., Tang B. Z., ACS Nano, 2020, 14, 7552—7563 |
| [79] |
Zhang K. D., Tian J., Hanifi D., Zhang Y. B., Sue A. C. H., Zhou T. Y., Zhang L., Zhao X., Liu Y., Li Z. T., J. Am. Chem. Soc., 2013, 135, 17913—17918 |
| [80] |
Yin C. J., Yan Z. A., Yan R. J., Xu C., Ding B. B., Ji Y. H., Ma X., Adv. Funct. Mater., 2024, 34, 2316008 |
| [81] |
Yan M., Liu X. B., Gao Z. Z., Wu Y. P., Hou J. L., Wang H., Zhang D. W., Liu Y., Li Z. T., Org. Chem. Front., 2019, 6, 1698—1704 |
| [82] |
Du H. Z., Zhao M. Y., Lang X. H., Li X. Y., Zhao H., Chem. Commun., 2024, 60, 7598—7601 |
| [83] |
Yang X. Z., Zhu R. X., Zhu R. Y., Liu H., Yu S. S., Xing L. B., J. Colloid Interface Sci., 2024, 658, 392—400 |
| [84] |
Zhang S. L., Zhou H., Zhang L., Zhu C. Q., Du X. Y., Wang L. J., Chen H. Y., Liu J., Spectrochim. Acta. A Mol. Biomol. Spectrosc., 2024, 310, 123923 |
| [85] |
Wang W. J., Qi B., Yu X., Li W. Z., Yang Z. H., Zhang H. B., Liu S. M., Liu Y., Wang X. Q., Adv. Funct. Mater., 2020, 30, 2004452 |
| [86] |
Wang L. L., Sun Z., Ye M. M., Shao Y., Fang L., Liu X. W., Polym. Chem., 2016, 7, 3669—3673 |
| [87] |
Zhang W., Luo Y., Zhu P. H., Ni X. L., Redshaw C., Tao Z., Xiao X., ACS Appl. Mater. Interfaces, 2022, 14, 37068—37075 |
| [88] |
Mironova D., Bogdanov I., Akhatova A., Sultanova E., Garipova R., Khannanov A., Burilov V., Solovieva S., Antipin I., Int. J. Mol. Sci., 2023, 24, 16663 |
| [89] |
Zhao J. J., Xia X. Y., Jiang J. C., Wu X., Wan H. B., Xu Q. F., Lu J. M., Sep. Purif. Technol., 2024, 343, 126992 |
| [90] |
Sharma V. S., Vishwakarma V. K., Shrivastav P. S., Ammathnadu Sudhakar A., Sharma A. S., Shah P. A., ACS Omega, 2022, 7, 45752—45796 |
| [91] |
Long Y. J., Han X. N., Han Y., Chen C. F., Chin. Chem. Lett., 2025, 36, 110600 |
| [92] |
Yao X. Y., Ma X., Tian H., J. Mater. Chem. C, 2014, 2, 5155—5160 |
| [93] |
Feng H. T., Li Y. Y., Duan X. C., Wang X. X., Qi C. X., Lam J. W. Y., Ding D., Tang B. Z., J. Am. Chem. Soc., 2020, 142, 15966—15974 |
| [94] |
Cao Z. Q., Yang Z., Wang W., Li P., Sun Y., An W. K., Liu G. X., Zheng X., Niu C. Y., Rao S. J., Zhang W. Y., Chin. Chem. Lett., 2025, 42, 112104 |
| [95] |
Dhara S. R., Saha R., Baildya N., Acharya K., Bhattacharya A., Ghosh K., ACS Appl. Mater. Interfaces, 2024, 16, 7275—7287 |
| [96] |
Li X. X., Zhang Q. N., Dang X. M., Cui F. Y., Li Z. Y., Sun X. Q., Xiao T. X., Energy Adv., 2024, 3, 1672—1677 |
| [97] |
Wu J., Liang C. Y., Zhao J. Y., Zuilhof H., Zhao H. X., Polym. Chem., 2024, 15, 2773—2779 |
| [98] |
Qin H. Y., Shan X. T., Hou Y. T., Li H. Q., Han H. J., Xie M. R., Liao X. J., Macromolecules, 2024, 57, 5421—5428 |
| [99] |
Song N., Chen D. X., Xia M. C., Qiu X. L., Ma K., Xu B., Tian W. J., Yang Y. W., Chem. Commun., 2015, 51, 5526—5529 |
| [100] |
Wang P., Liang B. C., Xia D. Y., Inorg. Chem., 2019, 58, 2252—2256 |
| [101] |
Yao Q. F., Lü B. F., Ji C. D., Cai Y., Yin M. Z., ACS Appl. Mater. Interfaces, 2017, 9, 36320—36326 |
| [102] |
Wu J., Sun S., Feng X. Q., Shi J. B., Hu X. Y., Wang L. Y., Chem. Commun., 2014, 50, 9122—9125 |
| [103] |
Wang Y., Lv M. Z., Song N., Liu Z. J., Wang C. Y., Yang Y. W., Macromolecules, 2017, 50, 5759—5766 |
| [104] |
Jia Y., Guan W. L., Liu J., Hu J. P., Shi B. B., Yao H., Zhang Y. M., Wei T. B., Lin Q., Chin. Chem. Lett., 2022, 34, 108082 |
| [105] |
Yao H., Wang J. W., Niu Y. B., Yang B. H., Cao W. Y., Yang F. X., Qin S. N., Wei T. B., Lin Q., Talanta, 2024, 279, 126607 |
| [106] |
Chen Z. N., Zhang L. P., Wu H. L., Qi Q. Y., Yan M., Tian J., Yang G. Y., Li Z. T., Yang B., Chem. Sci., 2024, 15, 13191—13200 |
| [107] |
Yang C. T., Wang D. D., Chen S., Yang J. M., He J. N., Zhang J. H., Liu X. Q., Zhang J., Zhang L., Zhao Y., Chin. Chem. Lett., 2025, 36, 110820 |
| [108] |
Li X., Shen M. L., Yang J., Liu L. L., Yang Y. W., Adv. Mater., 2024, 36, 2313317 |
| [109] |
Zhang K., Lou X. Y., Wang Y., Huan W. W., Yang Y. W., Chin. Chem. Lett., 2025, 36, 110464 |
| [110] |
Wang K. Y., Zhang R. B., Song Z. J., Zhang K. T., Tian X. Q., Pangannaya S., Zuo M. Z., Hu X. Y., Adv. Sci., 2023, 10, 2206897 |
| [111] |
Lahiri H., Basu K., Biosensors, 2025, 15, 130—149 |
| [112] |
Guo C. X., Sedgwick A. C., Hirao T., Sessler J. L., Coord. Chem. Rev., 2021, 427, 213560 |
| [113] |
Chakraborty T., Yadav D., Bedar A., Joshi R., Kumar Pandey M., Saxena S., Shukla S., Sep. Purif. Technol., 2025, 356, 129725 |
| [114] |
Gao W. X., Wang Z. B., Li Q., Liu W. F., Guo H., Shang L., Anal. Chem., 2025, 97, 11249—11258 |
| [115] |
Wang X. R., Lin W. X., Lu Y. L., Kuck D., Xu W. R., R. Soc. Open Sci., 2024, 11, 240664 |
| [116] |
Zhou M., Li L., Xie W. S., He Z. J., Li J., Macromol. Rapid Commun., 2021, 42, e2100248 |
| [117] |
Dai D. H., Li Z., Yang J., Wang C. Y., Wu J. R., Wang Y., Zhang D. M., Yang Y. W., J. Am. Chem. Soc., 2019, 141, 4756—4763 |
| [118] |
Shao L., Sun J. F., Hua B., Huang F. H., Chem. Commun., 2018, 54, 4866—4869 |
| [119] |
Cao S. P., Shao J. X., Abdelmohsen L. K. E. A., van Hest J. C. M., Aggregate, 2021, 3, e128 |
| [120] |
Liang G. D., Lam J. W. Y., Qin W., Li J., Xie N., Tang B. Z., Chem. Commun., 2014, 50, 1725—1727 |
| [121] |
Chu N., Cong L. L., Yue J., Xu W. Q., Xu S. P., ACS Omega, 2022, 7, 34268—34277 |
| [122] |
Kaur J., Mirgane H. A., Patil V. S., Ahlawat G. M., Bhosale S. V., Singh P. K., J. Mater. Chem. C, 2024, 12, 3786—3796 |
| [123] |
Guo L. L., Xu D. Z., Huang L., Liu M. Y., Huang H. Y., Tian J. W., Jiang R. M., Wen Y. Q., Zhang X. Y., Wei Y., Mater. Sci. Eng., C, 2018, 85, 233—238 |
| [124] |
Zhang W., Luo Y., Zhao J., Lin W. H., Ni X. L., Tao Z., Xiao X., Xiao C. D., Sensors Actuators B: Chem., 2022, 354, 131189 |
| [125] |
Saji V. S., Chem. Rec., 2022, 22, e202200053 |
| [126] |
Yang M. M., Yang K., Gao B. L., Wang P., Li T. J., Zheng Y., Pei Y. X., Pei Z. C., Lv Y. H., Chem. Commun., 2022, 58, 11147—11150 |
| [127] |
Lin Q., Wang Z. H., Huang T. T., Wei T. B., Yao H., Zhang Y. M., J. Mater. Chem. C, 2021, 9, 3863—3870 |
| [128] |
He L. P., Liu X. N., Liang J. J., Cong Y., Weng Z. Y., Bu W. F., Chem. Commun., 2015, 51, 7148 —7151 |
国家自然科学基金(22534007;22304164;U22A20397)
/
| 〈 |
|
〉 |