基于自由能微扰与机器学习协同优化的黑色素瘤抗原肽设计

王泰中 ,  钟青庐 ,  张珊 ,  吴毅剑 ,  李金辉 ,  庄齐 ,  吴松 ,  付蕾

高等学校化学学报 ›› 2026, Vol. 47 ›› Issue (11) : 113 -127.

PDF (6219KB)
高等学校化学学报 ›› 2026, Vol. 47 ›› Issue (11) : 113 -127. DOI: 10.7503/cjcu20260155
研究论文

基于自由能微扰与机器学习协同优化的黑色素瘤抗原肽设计

作者信息 +

Free Energy Perturbation-Machine Learning Collaborative Optimization for Melanoma Antigenic Peptide Design

Author information +
文章历史 +
PDF (6368K)

摘要

针对黑色素瘤抗原肽与主要组织相容性复合体结合亲和力不足、疫苗疗效受限的问题,须建立基于物理与人工智能交互的协同优化框架,以高效筛选高亲和力候选肽段. 本文以PRAME190-198肽段及HLA-A*11∶01复合物为研究对象,利用自由能微扰(FEP)精确量化抗原的氨基酸突变对结合自由能的影响,并驱动FEPaML模型进行多轮优化学习;应用该抗原优化框架对海量抗原突变组合进行高通量预测与排序,并运用分子动力学模拟的自由能微扰计算对机器学习模型预测的抗原进行验证. 结果表明,自由能微扰的精确物理数据校正后的机器学习模型FEPaML可以高效、准确地进行抗原的优化设计,并能够捕捉多位点突变的非线性组合效应;筛选出的最佳三突变体I7F-E8S-K9R的相对结合自由能低至-24.43 kJ/mol,其结合亲和力较野生型显著提升. 该方法实现了抗原肽亲和力的高效、精准优化,能够显著降低筛选成本与周期,可为黑色素瘤个体化疫苗设计提供理论依据与技术支持.

Abstract

To address the limited efficacy of peptide vaccines caused by insufficient binding affinity between melanoma antigens and the major histocompatibility complex(MHC) proteins, this study proposes a free energy perturbation(FEP)-AI synergistic design framework for efficiently screening high-affinity candidate peptides. We focused on the PRAME190-198 peptide-HLA-A*11∶01 complex, and employed FEP to accurately quantify the impact of antigenic amino acid mutations on binding free energy. The resulting precise physical data were used to calibrate the FEPaML model through multiple rounds of iterative optimization. The optimized framework was then applied to perform high-throughput prediction and ranking of large-scale combinatorial mutations, followed by validation using the FEP calculation. The FEPaML model, calibrated with high-precision physical data from FEP, enabled efficient and accurate antigen optimization design and successfully captured the synergistic effects of multi-site mutations. The identified optimal triple mutant, I7F-E8S-K9R, achieved a relative binding free energy of -24.43 kJ/mol, showing significantly improved binding affinity compared to the wild type. This framework enables efficient and precise optimization of antigen peptide affinity, substantially reducing screening cost and duration while providing robust theoretical and technical support for personalized melanoma vaccine design.

关键词

分子动力学 / 自由能微扰 / 机器学习 / 抗原优化

Key words

Molecular dynamics / Free energy perturbation / Machine learning / Antigen optimization

引用本文

引用格式 ▾
王泰中,钟青庐,张珊,吴毅剑,李金辉,庄齐,吴松,付蕾. 基于自由能微扰与机器学习协同优化的黑色素瘤抗原肽设计[J]. 高等学校化学学报, 2026, 47(11): 113-127 DOI:10.7503/cjcu20260155

登录浏览全文

4963

注册一个新账户 忘记密码

参考文献

[1]

Hamid O., Robert C., Daud A., Hodi F. S., Hwu W. J., Kefford R., Wolchok J. D., Hersey P., Joseph R., Weber J. S., Dronca R., Mitchell T. C., Patnaik A., Zarour H. M., Joshua A. M., Zhao Q., Jensen E., Ahsan S., Ibrahim N., Ribas A., Ann. Oncol., 2019, 30(4), 582-588

[2]

Larkin J., Chiarion-Sileni V., Gonzalez R., Grob J. J., Rutkowski P., Lao C. D., Cowey C. L., Schadendorf D., Wagstaff J., Dummer R., Ferrucci P. F., Smylie M., Hogg D., Hill A., Márquez-Rodas I., Haanen J., Guidoboni M., Maio M., Schöffski P., Carlino M. S., Lebbé C., McArthur G., Ascierto P. A., Daniels G. A., Long G. V., Bastholt L., Rizzo J. I., Balogh A., Moshyk A., Hodi F. S., Wolchok J. D., New Engl. J. Med., 2019, 381(16), 1535-1546

[3]

Tian H. C., Zhang J. R., Si L., J. Pract. Oncol., 2023, 38(6), 509-512

[4]

(田惠春, 张佳冉, 斯璐. 实用肿瘤杂志, 2023, 38(6), 509-512)

[5]

Siegel R. L., Kratzer T. B., Giaquinto A. N., Sung H., Jemal A., CA Cancer J. Clin., 2025, 75(1), 10-45

[6]

Topalian Suzanne L., Drake Charles G., Pardoll Drew M., Cancer Cell, 2015, 27(4), 450-461

[7]

Sanmamed M. F., Chen L., Cell, 2018, 175(2), 313-326

[8]

Li W., Hu J. L., Wang K., He Y. J., Chin. J. Clin. Pharmacol. Ther., 2021, 26(9), 1053-1064

[9]

(李玮, 胡佳丽, 王凯, 贺毅憬. 中国临床药理学与治疗学, 2021, 26(9), 1053-1064)

[10]

Marty R., Kaabinejadian S., Rossell D., Slifker M. J., van de Haar J., Engin H. B., de Prisco N., Ideker T., Hildebrand W. H., Font-Burgada J., Carter H., Cell, 2017, 171(6), 1272-1283

[11]

Singhaviranon S., Dempsey J. P., Hagymasi A. T., Mandoiu I. I., Srivastava P. K., Nat. Immunol., 2025, 26(2), 240-251

[12]

Blass E., Ott P. A., Nat. Rev. Clin. Oncol., 2021, 18(4), 215-229

[13]

Hu T. T., Qiu X. D., Zhang Y., Li K. G., Du J., J. Mod. Oncol., 2021, 29(19), 3495-3499

[14]

(胡天天, 邱戌旦, 张嬿, 李凯刚, 杜娟. 现代肿瘤医学, 2021, 29(19), 3495-3499)

[15]

Chowell D., Morris L. G. T., Grigg C. M., Weber J. K., Samstein R. M., Makarov V., Kuo F., Kendall S. M., Requena D., Riaz N., Greenbaum B., Carroll J., Garon E., Hyman D. M., Zehir A., Solit D., Berger M., Zhou R., Rizvi N. A., Chan T. A., Science, 2018, 359(6375), 582-587

[16]

Matsumura M., Fremont D. H., Peterson P. A., Wilson l. A., Science, 1992, 257(5072), 927-934

[17]

Givechian K. B., Rocha J. F., Liu C., Yang E., Tyagi S., Greene K., Ying R., Caron E., Iwasaki A., Krishnaswamy S., Nat. Mach. Intell., 2025, 8, 70-83

[18]

Paul S., Grifoni A., Peters B., Sette A., Front. Immunol., 2020, 10, 3151

[19]

Phillips J. C., Hardy D. J., Maia J. D. C., Stone J. E., Ribeiro J. V., Bernardi R. C., Buch R., Fiorin G., Hénin J., Jiang W., McGreevy R., Melo M. C. R., Radak B. K., Skeel R. D., Singharoy A., Wang Y., Roux B., Aksimentiev A., Luthey-Schulten Z., Kalé L. V., Schulten K., Chipot C., Tajkhorshid E., J. Chem. Phys., 2020, 153(4), 044130

[20]

Jorgensen W. L., Acc. Chem. Res., 1989, 22(5), 184-189

[21]

Meng Y., Dashti D. S., Roitberg A. E., J. Chem. Theory Comput., 2011, 7(9), 2721-2727

[22]

Reynisson B., Alvarez B., Paul S., Peters B., Nielsen M., Nucleic Acids Res., 2020, 48(W1), W449-W454

[23]

Nilsson J. B., Greenbaum J., Peters B., Nielsen M., Front. Immunol., 2025, 16, 1616113

[24]

O'Donnell T. J., Rubinsteyn A., Laserson U., Cell Systems, 2020, 11(1), 42-48

[25]

Zhang C., Li M., J. Sci. Teachers Coll. Univ., 2021, 41(7), 33-36, 47

[26]

(张驰, 黎明. 高师理科学刊, 2021, 41(7), 33-36, 47)

[27]

Lewis S., Hempel T., Jiménez-Luna J., Gastegger M., Xie Y., Foong A. Y. K., Satorras V. G., Abdin O., Veeling B. S., Zaporozhets I., Chen Y., Yang S., Foster A. E., Schneuing A., Nigam J., Barbero F., Stimper V., Campbell A., Yim J., Lienen M., Shi Y., Zheng S., Schulz H., Munir U., Sordillo R., Tomioka R., Clementi C., Noé F., Science, 2025, 389(6761), eadv9817

[28]

Zhong Q., Chan K. C., Fu L., Zhou R., Briefings Bioinf., 2025, 26(4), bbaf254

[29]

Noé F., Tkatchenko A., Müller K. R., Clementi C., Annu. Rev. Phys. Chem., 2020, 71, 361-390

[30]

Zhang H., Gao Y. Q., Chin. J. Chem. Phys., 2024, 37(2), 177-191

[31]

Gonzalez-Galarza F. F., McCabe A., Santos E., Jones J., Takeshita L., OrtegaRivera N. D., Cid-Pavon G. M. D., Ramsbottom K., Ghattaoraya G., Alfirevic A., Middleton D., Jones A. R., Nucleic Acids Res., 2020, 48(D1), D783-D788

[32]

Epping M. T., Wang L., Edel M. J., Carlée L., Hernandez M., Bernards R., Cell, 2005, 122(6), 835-847

[33]

Zhao C. L., Yang C., Med. J. Chinese People's Armed Police Forces, 2016, 27(1), 92-96

[34]

(赵铖龙, 杨诚. 武警医学, 2016, 27(1), 92-96)

[35]

Ikeda H., Lethé B., Lehmann F., van Baren N., Baurain J. F., de Smet C., Chambost H., Vitale M., Moretta A., Boon T., Coulie P. G., Immunity, 1997, 6(2), 199-208

[36]

Abraham M. J., Murtola T., Schulz R., Páll S., Smith J. C., Hess B., Lindahl E., SoftwareX, 2015, 1/ 2, 19-25

[37]

Feng S. L., Hu S., Liu B., Liu W., Acta Chim. Sinica, 2013, 71(9), 1313-1320

[38]

(冯石磊, 胡墅, 刘兵, 刘伟. 化学学报, 2013, 71(9), 1313-1320)

[39]

Best R. B., Zhu X., Shim J., Lopes P. E. M., Mittal J., Feig M., MacKerell A. D. Jr., J. Chem. Theory Comput., 2012, 8(9), 3257-3273

[40]

Jorgensen W. L., Chandrasekhar J., Madura J. D., Impey R. W., Klein M. L., J. Chem. Phys., 1983, 79(2), 926-935

[41]

Bussi G., Donadio D., Parrinello M., J. Chem. Phys., 2007, 126(1), 014101

[42]

Fu L., Chan K. C., Zhong Q., Buratto D., Wu S., Zhou R., J. Phys. Chem. B, 2025, 129(50), 12799-12810

[43]

Zhou H., Chan K. C., Buratto D., Zhou R., Int. J. Biol. Macromol., 2023, 253, 127199

[44]

Ahmed R., Omidian Z., Giwa A., Cornwell B., Majety N., Bell D. R., Lee S., Zhang H., Michels A., Desiderio S., Sadegh-Nasseri S., Rabb H., Gritsch S., Suva M. L., Cahan P., Zhou R., Jie C., Donner T., Hamad A. R. A., Cell, 2019, 177(6), 1583-1599

[45]

Song Y., Bell D. R., Ahmed R., Chan K. C., Lee S., Hamad A. R. A., Zhou R., Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 2023, 120(16), e2214430120

[46]

Parrinello M., Rahman A., J. Appl. Phys., 1981, 52(12), 7182-7190

[47]

Hess B., Bekker H., Berendsen H. J. C., Fraaije J. G. E. M., J. Comput. Chem., 1997, 18(12), 1463-1472

[48]

Darden T., York D., Pedersen L., J. Chem. Phys., 1993, 98(12), 10089-10092

[49]

Zwanzig R. W., J. Chem. Phys., 1954, 22(8), 1420-1426

[50]

Boresch S., Tettinger F., Leitgeb M., Karplus M., J. Phys. Chem. B, 2003, 107(35), 9535-9551

[51]

Deng Y., Roux B., J. Chem. Theory Comput., 2006, 2(5), 1255-1273

[52]

Mobley D. L., Chodera J. D., Dill K. A., J. Chem. Phys., 2006, 125(8), 084902

[53]

Beutler T. C., Mark A. E., van Schaik R. C., Gerber P. R., van Gunsteren W. F., Chem. Phys. Lett., 1994, 222(6), 529-539

[54]

Steinbrecher T., Joung I., Case D. A., J. Comput. Chem., 2011, 32(15), 3253-3263

[55]

Bessell C. A., Isser A., Havel J. J., Lee S., Bell D. R., Hickey J. W., Chaisawangwong W., Glick Bieler J., Srivastava R., Kuo F., Purohit T., Zhou R., Chan T. A., Schneck J. P., JCI Insight, 2020, 5(8), e135597

[56]

Kumar S., Rosenberg J. M., Bouzida D., Swendsen R. H., Kollman P. A., J. Comput. Chem., 1992, 13(8), 1011-1021

[57]

Petrov D., Perthold J. W., Oostenbrink C., de Groot B. L., Gapsys V., J. Chem. Theory Comput., 2024, 20(2), 914-925

[58]

Vaswani A., Shazeer N., Parmar N., Uszkoreit J., Jones L., Gomez A. N., Kaiser Ł., Polosukhin I., NeurIPS, 2017, 30, 5998-6008

[59]

Shahriari B., Swersky K., Wang Z., Adams R. P., de Freitas N., Proc. IEEE, 2016, 104(1), 148-175

[60]

Jones D. R., Schonlau M., Welch W. J., J. Global. Optim., 1998, 13(4), 455-492

[61]

Yuan F., Sun Y. Y., Liang F., Liu N., Jin L., Luo Y., Tan L. X., Xi Y. Z., Chin. Med. Biotechnol., 2008, 3(5), 343-349

[62]

(袁方, 孙玉英, 梁飞, 刘楠, 金荔, 骆媛, 谭刘欣, 奚永志. 中国医药生物技术, 2008, 3(5), 343-349)

[63]

Blount S. L., Liu X., McBride J. D., Cells, 2024, 13(20), 1740

[64]

Karuppiah V., Sangani D., Whaley L., Pengelly R., Uluocak P., Carreira R. J., Hock M., Cristina P. D., Bartasun P., Dobrinic P., Smith N., Barnbrook K., Robinson R. A., Harper S., Sci. Rep., 2024, 14(1), 26851

[65]

Sidney J., Peters B., Frahm N., Brander C., Sette A., BMC Immunol., 2008, 9, 1

[66]

Xia Z., Huynh T., Kang S. G., Zhou R., Biophys. J., 2012, 102(6), 1453-1461

[67]

Bradley P., eLife, 2023, 12, e82813

[68]

Chen J., Sawyer N., Regan L., Protein Sci., 2013, 22(4), 510-515

[69]

Bogan A. A., Thorn K. S., J. Mol. Biol., 1998, 280( 1), 1-9

[70]

Zhou R., Das P., Royyuru A. K., J. Phys. Chem. B, 2008, 112(49), 15813-15820

[71]

Wang J., Mao J., Li C., Xiang H., Wang X., Wang S., Wang Z., Chen Y., Li Y., No K. T., Song T., Zeng X., J. Cheminform., 2024, 16(1), 142

[72]

Jurtz V., Paul S., Andreatta M., Marcatili P., Peters B., Nielsen M., J. Immunol., 2017, 199(9), 3360-3368

[73]

Rossjohn J., Gras S., Miles J. J., Turner S. J., Godfrey D. I., McCluskey J., Annu. Rev. Immunol., 2015, 33, 169-200

[74]

Harndahl M., Rasmussen M., Roder G., Dalgaard Pedersen I., Sørensen M., Nielsen M., Buus S., Eur. J. Immunol., 2012, 42(6), 1405-1416

[75]

Stone J. D., Kranz D. M., Front. Immunol., 2013, 4, 244

[76]

Mariuzza R. A., Wu D., Pierce B. G., Front. Immunol., 2023, 14, 1303304

[77]

Chen L., Flies D. B., Nat. Rev. Immunol., 2013, 13(4), 227-242

[78]

Wang L., Wu Y., Deng Y., Kim B., Pierce L., Krilov G., Lupyan D., Robinson S., Dahlgren M. K., Greenwood J., Romero D. L., Masse C., Knight J. L., Steinbrecher T., Beuming T., Damm W., Harder E., Sherman W., Brewer M., Wester R., Murcko M., Frye L., Farid R., Lin T., Mobley D. L., Jorgensen W. L., Berne B. J., Friesner R. A., Abel R., J. Am. Chem. Soc., 2015, 137(7), 2695-2703

[79]

Ross G. A., Lu C., Scarabelli G., Albanese S. K., Houang E., Abel R., Harder E. D., Wang L., Commun. Chem., 2023, 6(1), 222

[80]

Chronister W. D., Crinklaw A., Mahajan S., Vita R., Koşaloğlu-Yalçın Z., Yan Z., Greenbaum J. A., Jessen L. E., Nielsen M., Christ-ley S., Front. Immunol., 2021, 12, 640725

[81]

Karniadakis G. E., Kevrekidis I. G., Lu L., Perdikaris P., Wang S., Yang L., Nat. Rev. Phys., 2021, 3(6), 422-440

基金资助

深圳市医学研究专项资金(E250200620, E250200622, E250200623)

重庆市自然科学基金创新发展联合基金(CSTB2025NSCQ-LZX0079)

AI Summary AI Mindmap
PDF (6219KB)

4

访问

0

被引

详细

导航
相关文章

AI思维导图

/

〈 〉